راهنمای انتخاب سایز گلند کابل + جدول کامل PG | الکتروپاس

انتخاب اشتباه سایز گلند کابل یکی از رایج‌ترین اشتباهاتی است که در نصب تابلو برق یا جعبه‌تقسیم پیش می‌آید — نتیجه‌اش یا گلندی است که کابل داخلش شل می‌ماند و آب‌بندی نمی‌شود، یا گلندی که اصلاً کابل داخلش جا نمی‌شود. در این راهنما، سایز گلند کابل را بر اساس قطر کابل شما مشخص می‌کنیم و جدول کامل سایزبندی PG را در اختیارتان می‌گذاریم.

گلند کابل چیست و چرا سایزش مهم است؟

گلند کابل قطعه‌ای است که کابل را هنگام ورود به تابلو برق، جعبه‌تقسیم یا دستگاه، هم از نظر مکانیکی محکم نگه می‌دارد و هم در برابر نفوذ آب، رطوبت و گرد‌و‌غبار آب‌بندی می‌کند. سه وظیفه اصلی گلند عبارت‌اند از:

• آب‌بندی: جلوگیری از نفوذ رطوبت، آب یا گردوغبار به داخل تابلو یا جعبه‌تقسیم
• تنش‌زدایی (Strain Relief): جلوگیری از کشیده‌شدن یا آسیب‌دیدن کابل هنگام جابه‌جایی یا ارتعاش
• اتصال زمین (در برخی مدل‌های فلزی): برقراری پیوستگی الکتریکی بین شیلد کابل و بدنه تابلو

اگر سایز گلند با قطر کابل هم‌خوانی نداشته باشد، هر سه وظیفه بالا دچار مشکل می‌شود:

• گلند بزرگ‌تر از قطر کابل → آب‌بندی کامل انجام نمی‌شود و رطوبت نفوذ می‌کند
• گلند کوچک‌تر از قطر کابل → یا کابل اصلاً رد نمی‌شود، یا روکش کابل هنگام عبور از رزوه آسیب می‌بیند

به همین دلیل، پیش از خرید، دانستن قطر دقیق کابل و مطابقت آن با جدول سایزبندی PG ضروری است.

استاندارد PG چیست؟

سایزبندی PG (مخفف Panzergewinde، اصطلاحی آلمانی) یکی از رایج‌ترین استانداردهای بین‌المللی برای رزوه گلند کابل و لوله‌های کاندوئیت است. اعداد کنار حرف PG (مثل PG9 یا PG16) به قطر رزوه اشاره دارند، نه مستقیماً به قطر کابل — به همین خاطر جدول تبدیل لازم است. در کنار PG، استاندارد متریک (M16، M20، M25 و…) هم رایج است که در ادامه به تفاوتشان اشاره می‌کنیم.

جدول کامل سایز گلند کابل PG (بر اساس قطر کابل)

توجه: این بازه‌ها بر اساس رایج‌ترین جدول‌های صنعتی گردآوری شده و ممکن است بین برندهای مختلف کمی متفاوت باشد. پیش از خرید نهایی، حتماً با کاتالوگ سازنده مطابقت دهید — به‌خصوص اگر کابل شما دقیقاً روی مرز دو بازه قرار می‌گیرد.

چطور قطر کابل خودمان را اندازه بگیریم؟

1. یک تکه از کابل (یا روکش بیرونی آن) را با کولیس یا متر نواری اندازه بگیرید
2. اگر کولیس ندارید، یک نخ را دور کابل بپیچید، طولش را با خط‌کش اندازه بگیرید و بر عدد ۳.۱۴ تقسیم کنید — عدد به‌دست‌آمده تقریباً قطر کابل است
3. عدد به‌دست‌آمده را با ستون «بازه قطر کابل مناسب» در جدول بالا مطابقت دهید

منبع استاندارد

سایزبندی رزوه گلند و کاندوئیت‌های برقی، مبتنی بر استاندارد بین‌المللی IEC 60423 (کمیسیون بین‌المللی الکتروتکنیک) است که ابعاد قطر بیرونی و مشخصات رزوه را برای تجهیزات مدیریت کابل تعریف می‌کند. اگر به جزئیات فنی و رسمی‌تر این استاندارد نیاز دارید، می‌توانید به صفحه رسمی آن در وب‌سایت IEC مراجعه کنید.

کاربرد رایج هر سایز گلند کابل

برای اینکه انتخاب راحت‌تر شود، در ادامه رایج‌ترین کاربرد هر بازه سایز را می‌بینید:

• PG7 تا PG11: کابل‌های نازک و سبک، مثل سیم‌های سنسور، کابل‌های کنترلی و ارتباطی داخل تابلوهای کوچک
• PG13.5 تا PG16: پرکاربردترین بازه در نصب‌های خانگی و نیمه‌صنعتی؛ کابل‌های برق تک‌فاز معمولی، ورودی کنتور و کلید‌های اتوماتیک
• PG21 تا PG29: کابل‌های قدرت با سطح مقطع بالاتر، ورودی موتورهای صنعتی و تابلوهای برق سه‌فاز
• PG36 به بالا: کابل‌های ضخیم صنعتی، معمولاً در تابلوهای برق فشار متوسط یا اتصال چند کابل هم‌زمان از یک ورودی

مقایسه گلند پلاستیکی و فلزی

انتخاب جنس گلند به‌اندازه انتخاب سایز گلند کابل مهم است. جدول زیر تفاوت اصلی این دو نوع را نشان می‌دهد:

به‌طور خلاصه: اگر پروژه شما داخل ساختمان است و دمای محیط عادی است، گلند پلاستیکی معمولاً کافی و مقرون‌به‌صرفه است. اگر محیط نصب بیرونی، صنعتی یا با نیاز به اتصال زمین است، گلند فلزی گزینه مطمئن‌تری است.

نکات مهم هنگام انتخاب سایز گلند کابل

• همیشه کمی حاشیه بگذارید: اگر قطر کابل شما دقیقاً روی مرز دو سایز است (مثلاً ۱۰ میلی‌متر، بین PG11 و PG16)، سایز کوچک‌تر معمولاً آب‌بندی بهتری می‌دهد، به شرطی که کابل به‌سختی رد شود، نه با فشار زیاد
• جنس گلند را هم در نظر بگیرید: گلندهای پلاستیکی (نایلونی) برای اغلب کاربردهای داخلی و نیمه‌صنعتی مناسب‌اند؛ برای محیط‌های با دمای بالا یا نیاز به استحکام مکانیکی بیشتر، گلند فلزی (برنجی یا استیل) گزینه بهتری است
• درجه حفاظت (IP) گلند را با شرایط نصب هماهنگ کنید — نصب بیرون از ساختمان یا محیط مرطوب معمولاً به IP68 نیاز دارد
• تعداد و قطر کابل‌های عبوری از یک ورودی را هم بررسی کنید؛ اگر بیش از یک کابل از یک گلند رد می‌شود، سایز باید بر اساس مجموع قطر کابل‌ها محاسبه شود
• رزوه محل نصب را چک کنید: قبل از خرید مطمئن شوید بدنه تابلو یا جعبه‌ای که گلند روی آن نصب می‌شود، با استاندارد PG یا M هماهنگ است — این دو استاندارد قابل تعویض مستقیم با هم نیستند

برای مشاهده انواع گلند کابل با سایزهای مختلف، دسته بندی انواع گلند کابل فروشگاه الکتروپاس را ببینید.

سوالات متداول

آیا می‌توانم به‌جای گلند PG از سایز M استفاده کنم؟
سایزبندی M (متریک) استاندارد دیگری است که با PG قابل تعویض مستقیم نیست، چون قطر رزوه و گام آن‌ها متفاوت است. باید مطمئن شوید محل نصب شما (مثلاً بدنه تابلو) برای کدام استاندارد سوراخ‌کاری شده است.

اگر سایز گلند کمی بزرگ‌تر از کابل باشد چه اتفاقی می‌افتد؟
آب‌بندی به‌درستی انجام نمی‌شود و احتمال نفوذ رطوبت یا گردوغبار به داخل تابلو یا جعبه‌تقسیم افزایش می‌یابد؛ در این حالت معمولاً باید از واشر یا رابط کمکی (Reducer) استفاده کرد.

برای کابل‌های چندرشته‌ای (چند کابل از یک ورودی) چه سایزی مناسب است؟
باید قطر مجموع کابل‌ها (نه فقط یک کابل) را اندازه گرفت و بر اساس همان عدد، سایز گلند را از جدول انتخاب کرد.

آیا همه گلندهای PG با هم استاندارد یکسان دارند؟
تقریباً بله، اما همان‌طور که در جدول بالا اشاره شد، ممکن است بازه دقیق قطر کابل بین سازندگان مختلف چند دهم میلی‌متر تفاوت داشته باشد.

چه زمانی باید گلند فلزی را به پلاستیکی ترجیح دهم؟
وقتی محیط نصب بیرونی یا صنعتی است، دمای محیط بالاست، یا نیاز به اتصال زمین (Grounding) دارید — در این موارد گلند فلزی گزینه مطمئن‌تری است.