تفاوت گلند پلاستیکی و فلزی؛ کدام مناسب‌تر است؟

انتخاب بین گلند پلاستیکی و فلزی یکی از تصمیم‌های مهم هنگام نصب کابل در تابلو برق، جعبه تقسیم و تجهیزات الکتریکی است. هر دو نوع گلند برای عبور، تثبیت و آب‌بندی کابل استفاده می‌شوند، اما جنس بدنه، شرایط محیطی، مقاومت حرارتی، وزن، نحوه نصب و نوع کاربرد آن‌ها با یکدیگر تفاوت دارد.

در بسیاری از پروژه‌های معمول برق صنعتی، گلند پلاستیکی می‌تواند گزینه‌ای اقتصادی و کاربردی باشد؛ در مقابل، در محیط‌هایی که مقاومت مکانیکی یا حرارتی بالاتری مورد نیاز است، گلند فلزی ممکن است انتخاب مناسب‌تری باشد. بنابراین نمی‌توان بدون توجه به شرایط پروژه گفت که همیشه گلند پلاستیکی بهتر است یا گلند فلزی.

در این مقاله از الکتروپاس، تفاوت گلند پلاستیکی و فلزی را از نظر جنس، مقاومت، کاربرد، نصب، قیمت و شرایط محیطی بررسی می‌کنیم تا بتوانید هنگام انتخاب گلند کابل، گزینه مناسب‌تری برای پروژه خود انتخاب کنید.

گلند کابل چیست و چه کاربردی دارد؟

گلند کابل قطعه‌ای است که در محل ورود کابل به تجهیزاتی مانند تابلو برق، جعبه تقسیم و محفظه‌های الکتریکی نصب می‌شود. وظیفه اصلی آن فقط عبور دادن کابل نیست؛ بلکه گلند باید بتواند کابل را در محل خود نگه دارد و در صورت طراحی مناسب، آب‌بندی و محافظت لازم را نیز ایجاد کند.

استاندارد IEC 62444 الزامات و آزمون‌های مربوط به ساخت و عملکرد گلندهای کابل برای تأسیسات الکتریکی را مشخص می‌کند. این استاندارد، گلند کامل را از نظر الزامات ساخت و عملکرد مورد بررسی قرار می‌دهد.

گلند کابل معمولاً از بخش‌هایی مانند بدنه، مهره، واشر یا آب‌بند و قطعه نگهدارنده کابل تشکیل می‌شود. طراحی دقیق این اجزا با توجه به نوع گلند و کاربرد آن متفاوت است.

تفاوت گلند پلاستیکی و فلزی در چیست؟

مهم‌ترین تفاوت گلند پلاستیکی و فلزی به جنس بدنه و ویژگی‌های عملکردی آن‌ها مربوط می‌شود. گلندهای پلاستیکی معمولاً از موادی مانند پلی‌آمید ساخته می‌شوند، در حالی که گلندهای فلزی می‌توانند از موادی مانند برنج یا فلزات دیگر ساخته شوند.

برای مثال، Phoenix Contact در محصولات خود گلندهای استاندارد پلاستیکی از جنس پلی‌آمید و گلندهای فلزی از جنس برنج را ارائه می‌کند و اشاره می‌کند که نسخه‌های پلاستیکی برای نصب آسان و کاربرد عمومی مناسب هستند، در حالی که اتصالات فلزی مقاومت حرارتی بالاتری دارند.

به همین دلیل، انتخاب بین این دو نوع باید بر اساس محیط نصب و نیاز واقعی پروژه انجام شود.

مقایسه گلند پلاستیکی و فلزی

نکته: این جدول یک مقایسه کلی است. مشخصات واقعی هر گلند باید بر اساس دیتاشیت همان محصول بررسی شود؛ زیرا جنس، درجه حفاظت، محدوده قطر کابل و مقاومت محیطی بین مدل‌های مختلف متفاوت است.

گلند پلاستیکی چه مزایایی دارد؟

گلند پلاستیکی به دلیل وزن کم، نصب نسبتاً ساده و کاربرد گسترده، در بسیاری از پروژه‌های برق و الکترونیک استفاده می‌شود.

یکی از مهم‌ترین مزیت‌های آن، وزن پایین‌تر نسبت به بسیاری از نمونه‌های فلزی است. این ویژگی در پروژه‌هایی که تعداد زیادی کابل وارد تابلو یا محفظه می‌شوند، می‌تواند اهمیت داشته باشد.

از طرف دیگر، بسیاری از گلندهای پلاستیکی برای کاربردهای عمومی طراحی شده‌اند و می‌توانند در شرایطی که به یک راهکار مناسب برای ورود و تثبیت کابل نیاز دارید، گزینه مناسبی باشند.

مهم‌ترین مزایای گلند پلاستیکی

• وزن کمتر
• نصب آسان
• مناسب برای بسیاری از کاربردهای عمومی
• قیمت معمولاً اقتصادی‌تر
• تنوع در سایز و نوع رزوه
• مناسب برای تابلو برق و محفظه‌های الکتریکی، در صورت تطابق مشخصات محصول با پروژه

در برخی محصولات تخصصی، گلندهای پلاستیکی می‌توانند با آب‌بندی و سیستم مهار کابل مناسب، درجه حفاظت بالایی نیز ارائه دهند. برای نمونه، برخی گلندهای پلی‌آمیدی Phoenix Contact با درجه حفاظت IP68 عرضه می‌شوند.

اگر برای پروژه خود به دنبال گزینه‌های پلاستیکی هستید، می‌توانید مشاهده انواع گلند پلاستیکی در الکتروپاس را بررسی کنید.

گلند فلزی چه مزایایی دارد؟

گلند فلزی بیشتر زمانی مورد توجه قرار می‌گیرد که شرایط محیطی یا مکانیکی پروژه، استفاده از یک اتصال فلزی را توجیه کند.

یکی از ویژگی‌های مهم گلند فلزی، مقاومت مناسب آن در برابر شرایط دمایی و مکانیکی است. البته میزان مقاومت دقیق به جنس فلز، طراحی گلند و مشخصات سازنده بستگی دارد و نباید همه گلندهای فلزی را از نظر عملکرد یکسان در نظر گرفت.

در برخی کاربردهای تخصصی نیز گلندهای فلزی برای کابل‌های شیلددار یا کاربردهای EMC استفاده می‌شوند. برای مثال، Phoenix Contact برای کابل‌های شیلددار، گلندهای EMC فلزی با قابلیت اتصال شیلد معرفی کرده است.

مهم‌ترین مزایای گلند فلزی

• مقاومت مکانیکی مناسب
• عملکرد بهتر در برخی شرایط دمایی
• مناسب برای برخی کاربردهای صنعتی و تخصصی
• امکان استفاده در برخی سیستم‌های EMC
• تنوع در جنس و طراحی برای کاربردهای خاص

بنابراین اگر پروژه شما شرایط محیطی سخت، نیازهای مکانیکی خاص یا الزامات EMC دارد، بررسی گلند فلزی می‌تواند منطقی باشد.

گلند پلاستیکی و فلزی کدام بهتر است؟

پاسخ این سؤال به شرایط استفاده بستگی دارد.

اگر هدف شما استفاده در یک تابلو برق، جعبه تقسیم یا محفظه الکتریکی معمولی است و مشخصات گلند پلاستیکی با قطر کابل و شرایط محیطی پروژه مطابقت دارد، استفاده از گلند پلاستیکی می‌تواند انتخاب مناسبی باشد.

اما اگر پروژه در محیطی با شرایط سخت‌تر انجام می‌شود یا نیازهای ویژه‌ای مانند مقاومت مکانیکی بالاتر، شرایط دمایی خاص یا الزامات EMC وجود دارد، باید گزینه‌های فلزی را نیز بررسی کنید.

بنابراین به جای اینکه صرفاً بپرسیم «گلند پلاستیکی بهتر است یا فلزی؟»، بهتر است این سؤال را مطرح کنیم:

کدام گلند با شرایط کابل و محیط نصب من سازگاری بیشتری دارد؟

چه زمانی گلند پلاستیکی انتخاب بهتری است؟

گلند پلاستیکی معمولاً برای شرایطی مناسب است که:

• وزن پایین اهمیت دارد.
• پروژه به یک گلند برای کاربرد عمومی نیاز دارد.
• شرایط محیطی بسیار سخت نیست.
• هزینه تجهیزات باید کنترل شود.
• نصب سریع و ساده اهمیت دارد.
• مشخصات فنی گلند با قطر کابل و محفظه سازگار است.

در چنین شرایطی، انتخاب یک گلند پلاستیکی مناسب می‌تواند از نظر اقتصادی و اجرایی منطقی باشد.

چه زمانی گلند فلزی انتخاب مناسب‌تری است؟

گلند فلزی را می‌توان در شرایطی بررسی کرد که:

• مقاومت مکانیکی اهمیت زیادی دارد.
• محیط نصب شرایط سخت‌تری دارد.
• دمای محیط در محدوده‌ای قرار دارد که گلند پلاستیکی مناسب آن نیست.
• پروژه به گلند EMC نیاز دارد.
• نوع کابل یا تجهیز به یک اتصال فلزی نیاز دارد.
• کاربرد پروژه تخصصی است و مشخصات سازنده استفاده از گلند فلزی را پیشنهاد می‌کند.

در کاربردهای ویژه، صرفاً فلزی بودن گلند به معنی مناسب بودن آن نیست؛ بلکه باید نوع گلند، جنس، آب‌بندی، رزوه و تاییدیه‌های مربوط به همان کاربرد بررسی شود.

تفاوت گلند پلاستیکی و فلزی از نظر قیمت

یکی دیگر از مواردی که هنگام خرید گلند کابل مورد توجه قرار می‌گیرد، قیمت است.

در بسیاری از موارد، گلند پلاستیکی نسبت به نمونه‌های فلزی گزینه اقتصادی‌تری است. البته قیمت نهایی به سایز، نوع رزوه، جنس، درجه حفاظت، برند و ویژگی‌های فنی محصول بستگی دارد.

بنابراین بهتر است قیمت را به تنهایی معیار انتخاب قرار ندهید.

برای مثال، اگر پروژه‌ای به ویژگی خاصی مانند مقاومت مکانیکی، EMC یا شرایط محیطی ویژه نیاز داشته باشد، خرید یک گلند ارزان‌تر که برای آن شرایط طراحی نشده است، می‌تواند در نهایت انتخاب مناسبی نباشد.

تفاوت گلند پلاستیکی و فلزی از نظر نصب

از نظر نصب نیز این دو نوع می‌توانند تفاوت‌هایی داشته باشند.

گلندهای پلاستیکی معمولاً وزن کمتری دارند و برای بسیاری از کاربردهای عمومی نصب ساده‌ای دارند. در مقابل، گلندهای فلزی به دلیل جنس و طراحی خود ممکن است وزن و استحکام بیشتری داشته باشند.

با این حال، روش نصب دقیق باید طبق دستورالعمل سازنده همان مدل انجام شود. همچنین قبل از نصب باید قطر خارجی کابل، اندازه سوراخ، نوع رزوه و محدوده قابل پشتیبانی گلند بررسی شود.

یکی از اشتباهات رایج این است که کاربر فقط سایز رزوه را بررسی می‌کند و قطر کابل را نادیده می‌گیرد؛ در حالی که تناسب گلند با قطر واقعی کابل برای انتخاب صحیح اهمیت زیادی دارد.

هنگام انتخاب گلند پلاستیکی و فلزی به چه نکاتی توجه کنیم؟

صرف‌نظر از اینکه قصد خرید گلند پلاستیکی دارید یا فلزی، قبل از انتخاب محصول این موارد را بررسی کنید:

۱. قطر خارجی کابل

اولین مورد، اندازه‌گیری قطر خارجی کابل است. گلند باید محدوده قطر کابل مورد نظر را پوشش دهد.

۲. نوع رزوه

رزوه گلند باید با سوراخ یا رزوه محل نصب سازگار باشد. گلندها می‌توانند با انواع مختلف رزوه عرضه شوند؛ بنابراین صرفاً توجه به نام یا ظاهر محصول کافی نیست.

۳. شرایط محیطی

محل نصب را بررسی کنید. رطوبت، گردوغبار، دما، مواد شیمیایی، ضربه و شرایط مکانیکی می‌توانند روی انتخاب گلند تأثیر داشته باشند.

۴. درجه حفاظت

اگر محفظه به حفاظت در برابر نفوذ آب یا گردوغبار نیاز دارد، درجه حفاظت مورد نیاز را با مشخصات واقعی گلند تطبیق دهید.

۵. جنس کابل

نوع کابل نیز مهم است. کابل‌های معمولی، شیلددار، آرموردار و کابل‌های خاص ممکن است به گلندهای متفاوتی نیاز داشته باشند.

۶. نوع کاربرد

مشخص کنید گلند برای تابلو برق، جعبه تقسیم، ماشین‌آلات، تجهیزات صنعتی یا کاربرد تخصصی دیگری استفاده می‌شود.

آیا گلند پلاستیکی برای تابلو برق مناسب است؟

در بسیاری از تابلوهای برق و محفظه‌های الکتریکی، گلند پلاستیکی می‌تواند گزینه مناسبی باشد؛ البته به شرطی که مشخصات آن با کابل و شرایط محیطی سازگار باشد.

برای انتخاب صحیح باید قطر کابل، نوع رزوه، درجه حفاظت مورد نیاز و مشخصات سازنده بررسی شود.

به همین دلیل، نمی‌توان صرفاً بر اساس اینکه «گلند پلاستیکی است» درباره مناسب یا نامناسب بودن آن برای یک تابلو برق تصمیم گرفت.

آیا گلند فلزی همیشه بهتر از پلاستیکی است؟

خیر.

فلزی بودن گلند به خودی خود به معنی بهتر بودن آن برای تمام پروژه‌ها نیست. گلند پلاستیکی و فلزی برای شرایط و کاربردهای متفاوتی می‌توانند مناسب باشند.

اگر یک پروژه به مقاومت مکانیکی یا شرایط دمایی خاص نیاز نداشته باشد، استفاده از گلند فلزی ممکن است هزینه و وزن بیشتری بدون ایجاد مزیت ضروری به پروژه اضافه کند.

از طرف دیگر، اگر شرایط پروژه سخت باشد، انتخاب یک گلند پلاستیکی نامناسب نیز می‌تواند تصمیم درستی نباشد.

بنابراین انتخاب بر اساس کاربرد، مشخصات فنی و شرایط محیطی مهم‌تر از انتخاب صرفاً بر اساس جنس گلند است.

جمع‌بندی؛ گلند پلاستیکی بخریم یا فلزی؟

در مقایسه گلند پلاستیکی و فلزی نمی‌توان یک گزینه را برای تمام کاربردها به‌عنوان انتخاب بهتر معرفی کرد.

گلند پلاستیکی معمولاً برای بسیاری از کاربردهای عمومی، تابلوهای برق و محفظه‌های الکتریکی گزینه‌ای سبک، کاربردی و اقتصادی است. در مقابل، گلند فلزی می‌تواند برای برخی کاربردهای صنعتی، شرایط دمایی یا مکانیکی خاص و سیستم‌های تخصصی مانند EMC انتخاب مناسب‌تری باشد. منابع فنی تولیدکنندگان نیز همین تفاوت کلی در کاربرد پلاستیک و فلز را نشان می‌دهند.

اگر برای پروژه خود به گلند پلاستیکی نیاز دارید، قبل از خرید حتماً قطر کابل، نوع رزوه، درجه حفاظت و شرایط محیطی را بررسی کنید.

برای بررسی مدل‌های مختلف، می‌توانید به دسته گلندهای پلاستیکی الکتروپاس مراجعه کنید

سوالات متداول

گلند پلاستیکی بهتر است یا فلزی؟

هیچ‌کدام به‌صورت مطلق بهتر نیستند. انتخاب به شرایط محیطی، نوع کابل، نیاز مکانیکی، دما، درجه حفاظت و کاربرد پروژه بستگی دارد.

گلند پلاستیکی برای تابلو برق مناسب است؟

بله، در بسیاری از تابلوهای برق می‌توان از گلند پلاستیکی استفاده کرد؛ به شرطی که مشخصات گلند با کابل و شرایط نصب مطابقت داشته باشد.

گلند فلزی چه مزیتی نسبت به گلند پلاستیکی دارد؟

گلند فلزی در برخی کاربردها مقاومت مکانیکی و حرارتی بیشتری ارائه می‌دهد و بعضی مدل‌های آن برای کاربردهای تخصصی مانند EMC طراحی شده‌اند.

برای انتخاب سایز گلند کابل به چه چیزی توجه کنیم؟

مهم‌ترین موارد شامل قطر خارجی کابل، نوع رزوه محل نصب و محدوده قطر کابلی است که گلند برای آن طراحی شده است.

آیا قیمت گلند پلاستیکی کمتر از گلند فلزی است؟

در بسیاری از موارد گلند پلاستیکی اقتصادی‌تر است، اما قیمت به سایز، جنس، برند، رزوه، درجه حفاظت و ویژگی‌های فنی محصول بستگی دارد.

منابع معتبر برای مطالعه بیشتر

برای بررسی الزامات فنی گلندهای کابل، می‌توانید به استاندارد IEC 62444 در وب‌سایت رسمی کمیسیون بین‌المللی الکتروتکنیک مراجعه کنید. این استاندارد به الزامات ساخت و عملکرد گلندهای کابل برای تأسیسات الکتریکی می‌پردازد.

همچنین برای آشنایی با انواع گلندهای پلاستیکی و فلزی و برخی ویژگی‌های فنی آن‌ها، اطلاعات فنی Phoenix Contact نیز منبع مناسبی است.

استاندارد IEC 62444 — Cable glands for electrical installations

راهنمای فنی گلندهای کابل Phoenix Contact