گلند کابل چیست؟ راهنمای کامل انتخاب، خرید و نصب

گلند کابل چیست؟ اگر تا حالا موقع نصب یک دستگاه برقی یا بستن سیم به داخل تابلو برق دنبال راهی بوده‌اید که هم کابل محکم نگه داشته شود و هم رطوبت و گرد و غبار به داخل نفوذ نکند، احتمالاً به گلند کابل نیاز دارید. گلند کابل یک قطعه کوچک اما حیاتی در هر پروژه برقی است که خیلی‌ها یا اصلاً از آن استفاده نمی‌کنند یا سایز و نوع اشتباهی می‌خرند. در این راهنما، همه‌چیز درباره گلند کابل، انواع آن، استاندارد IP و نحوه انتخاب و نصب صحیح آن را بررسی می‌کنیم.

گلند کابل چیست؟

گلند کابل (Cable Gland) قطعه‌ای است که در محل ورود کابل به داخل جعبه تقسیم، تابلو برق، موتور یا هر محفظه برقی دیگر نصب می‌شود. وظیفه اصلی آن سه چیز است:

• آب‌بندی محل عبور کابل در برابر رطوبت و گرد و غبار
• ثابت نگه‌داشتن مکانیکی کابل تا در اثر کشش یا لرزش از جای خود در نیاید
• جلوگیری از تماس مستقیم لبه فلزی یا پلاستیکی محفظه با روکش کابل، تا روکش پاره یا ساییده نشود

بدون گلند کابل مناسب، رطوبت به راحتی وارد جعبه تقسیم یا تابلو برق می‌شود که در بلندمدت باعث زنگ‌زدگی، اتصالی و حتی خطر آتش‌سوزی می‌شود.

کاربرد گلند کابل در تابلو برق و تجهیزات چیست

گلند کابل تقریباً در هر جایی که یک کابل باید وارد یک محفظه بسته شود، کاربرد دارد:

• تابلوهای برق صنعتی و ساختمانی
• جعبه تقسیم‌های داخلی و بیرونی
• موتورها، پمپ‌ها و تابلوهای کنترل صنعتی
• تجهیزات روشنایی بیرونی و پروژکتورهای محوطه
• سامانه‌های خورشیدی و اینورترها

در همه این موارد، انتخاب گلند کابل مناسب مستقیماً روی طول عمر و ایمنی سیستم تأثیر می‌گذارد.

انواع گلند کابل

گلند کابل پلاستیکی (PG)

پرکاربردترین نوع گلند کابل در پروژه‌های ساختمانی و صنعتی سبک، از جنس نایلون یا پلی‌آمید ساخته می‌شود. مقاوم در برابر رطوبت، سبک و ارزان‌تر از نوع فلزی است. برای آشنایی دقیق‌تر با این نوع، مقاله انواع گلند پلاستیکی و کاربرد های آن را بخوانید.

گلند کابل فلزی

از جنس برنج یا استیل ضدزنگ ساخته می‌شود و در محیط‌هایی با فشار مکانیکی بالا، دمای بالا یا نیاز به شیلدینگ الکترومغناطیسی (EMC) استفاده می‌شود. مقاوم‌تر است اما گران‌تر و سنگین‌تر از نوع پلاستیکی.

گلند کابل ضدانفجار (Exproof)

نوع تخصصی که در صنایع پرخطر مثل نفت، گاز و پتروشیمی استفاده می‌شود و باید استاندارد Ex را داشته باشد.

 گلند کابل ضدانفجار حتماً باید دارای گواهی معتبر باشد؛ استفاده از نمونه بدون گواهی در محیط‌های پرخطر می‌تواند بسیار خطرناک باشد.

استاندارد IP در گلند کابل چیست؟

روی بسته‌بندی یا مشخصات فنی گلند کابل معمولاً عددی مثل IP65 یا IP68 نوشته شده است. این عدد بر اساس استاندارد بین‌المللی IEC 60529 تعریف می‌شود و نشان می‌دهد قطعه چقدر در برابر گرد و غبار و آب مقاوم است — رقم اول مربوط به گرد و غبار (۰ تا ۶) و رقم دوم مربوط به آب (۰ تا ۹) است. برای مثال، IP68 به معنای مقاومت کامل در برابر گرد و غبار و قابلیت غوطه‌وری طولانی در آب است، در حالی که IP65 برای محیط‌های معمولی‌تر مثل فضای باز کافی است.

راهنمای انتخاب سایز گلند کابل

مهم‌ترین اشتباه در خرید گلند کابل، نادیده گرفتن سایز دقیق آن است. گلند کابل بر اساس استاندارد PG و بر حسب قطر بیرونی کابل شماره‌گذاری می‌شود:

پیش از خرید، قطر بیرونی کابل خود را با کولیس اندازه بگیرید و سایزی انتخاب کنید که کابل در محدوده مجاز آن قرار بگیرد؛ نه خیلی تنگ (که فشار به روکش کابل وارد می‌کند) و نه خیلی گشاد (که آب‌بندی از بین می‌رود).

نحوه نصب گلند کابل مرحله به مرحله

1. سایز گلند را متناسب با قطر کابل انتخاب کنید
2. مهره گلند را باز کرده و آن را از روی کابل رد کنید
3. کابل را از بدنه گلند عبور دهید و وارد محفظه (تابلو یا جعبه تقسیم) کنید
4. مهره را با دست سفت کرده و در انتها با آچار مناسب (بدون فشار بیش‌ازحد) محکم کنید
5. با کشیدن ملایم کابل، اطمینان حاصل کنید که ثابت و بدون لقی است

قیمت گلند کابل و عوامل موثر بر آن

قیمت گلند کابل به سه عامل اصلی بستگی دارد: جنس (پلاستیکی یا فلزی)، سایز (هرچه بزرگ‌تر، گران‌تر) و استاندارد IP.

سوالات متداول

آیا گلند کابل برای همه کابل‌ها لازم است؟
برای هر کابلی که وارد یک محفظه برقی بسته (تابلو، جعبه تقسیم، موتور) می‌شود، استفاده از گلند مناسب توصیه می‌شود، به‌خصوص در محیط‌های مرطوب یا بیرونی.

تفاوت اصلی گلند فلزی و پلاستیکی در چیست؟
گلند فلزی مقاومت مکانیکی و حرارتی بالاتری دارد و برای محیط‌های صنعتی سنگین مناسب‌تر است؛ گلند پلاستیکی سبک‌تر، ارزان‌تر و برای اکثر پروژه‌های ساختمانی کافی است.

چطور بفهمم سایز گلند درست انتخاب شده؟
قطر بیرونی کابل باید در محدوده مجاز درج‌شده روی گلند (مثلاً PG16 برای ۱۰ تا ۱۴ میلی‌متر) قرار بگیرد.

آیا می‌توان از یک گلند برای چند کابل استفاده کرد؟
گلندهای معمولی برای یک کابل طراحی شده‌اند؛ برای چند کابل باید از گلندهای مخصوص چندکابله (Multi-hole) استفاده کرد.

گلند کابل ضدانفجار چه تفاوتی با نوع معمولی دارد؟
گلند ضدانفجار دارای گواهی و ساختار مخصوص برای جلوگیری از جرقه در محیط‌های پرخطر مثل نفت و گاز است و باید حتماً دارای استاندارد Ex باشد.

جمع‌بندی

گلند کابل شاید قطعه‌ای کوچک به‌نظر برسد، اما انتخاب درست آن از نظر جنس، سایز و استاندارد IP مستقیماً روی ایمنی و طول عمر سیستم برقی شما تأثیر می‌گذارد. برای مشاهده تنوع کامل گلندهای پلاستیکی، فلزی و ضدانفجار، به صفحه محصولات گلند کابل الکتروپاس سر بزنید یا در صورت نیاز به مشاوره خرید، با تیم پشتیبانی الکتروپاس در تماس باشید.