انواع تابلو برق؛ بررسی تابلوهای توزیع، فرمان، کنتور و ساختمانی

تابلو برق یکی از بخش‌های مهم در سیستم‌های برق‌رسانی است که وظیفه توزیع، کنترل و حفاظت از مدارهای الکتریکی را بر عهده دارد. با توجه به نوع کاربری، محیط نصب و تجهیزات مورد استفاده، تابلوهای برق در مدل‌ها و ساختارهای مختلفی تولید می‌شوند.

شناخت انواع تابلو برق به شما کمک می‌کند هنگام طراحی یک سیستم الکتریکی یا خرید تجهیزات، انتخاب دقیق‌تری داشته باشید. تابلوهای توزیع، تابلوهای فرمان، تابلوهای کنتور و تابلوهای ساختمانی از رایج‌ترین انواع تابلو برق هستند که هرکدام کاربرد متفاوتی دارند.

در این مقاله با انواع تابلو برق، کاربرد هر نوع، تفاوت آن‌ها و نکاتی که هنگام انتخاب باید در نظر بگیرید آشنا می‌شویم.

تابلو برق چیست؟

تابلو برق محفظه‌ای است که تجهیزات مختلف الکتریکی مانند کلیدها، فیوزها، مدارشکن‌ها، شینه‌ها و تجهیزات کنترلی در آن نصب می‌شوند. هدف اصلی آن ایجاد یک ساختار منظم برای توزیع، کنترل و حفاظت مدارهای الکتریکی است.

در یک سیستم توزیع برق، تابلو می‌تواند برق ورودی را بین چند مدار تقسیم کرده و برای هر مدار تجهیزات حفاظتی جداگانه در اختیار قرار دهد. منابع فنی نیز تابلوهای توزیع را بخشی از سیستم تأمین برق معرفی می‌کنند که برق ورودی را به مدارهای فرعی تقسیم کرده و از مدارها با استفاده از تجهیزات حفاظتی محافظت می‌کنند.

برای آشنایی بیشتر با ساختار و عملکرد تابلوهای توزیع، می‌توانید اطلاعات تکمیلی درباره تابلو توزیع برق (Distribution Board) را در ویکی‌پدیا مطالعه کنید. در این صفحه درباره نحوه توزیع برق بین مدارهای مختلف و تجهیزات حفاظتی مورد استفاده در تابلوهای توزیع توضیح داده شده است.

اگر می‌خواهید ابتدا با مفهوم تابلو برق، اجزای آن و کاربردهای کلی آن آشنا شوید، پیشنهاد می‌کنیم راهنمای کامل تابلو برق چیست؟ راهنمای کامل انواع، اجزا و خرید را مطالعه کنید.

انواع تابلو برق کدام‌اند؟

تابلوهای برق را می‌توان بر اساس کاربرد، محل نصب، نوع تجهیزات و ساختار آن‌ها دسته‌بندی کرد. در ادامه مهم‌ترین انواع تابلو برق را بررسی می‌کنیم.

۱. تابلو برق توزیع

تابلو برق توزیع یکی از پرکاربردترین انواع تابلو برق است و برای تقسیم انرژی الکتریکی بین چند مدار مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در این نوع تابلو، برق ورودی دریافت شده و از طریق تجهیزات مختلف به مدارهای خروجی منتقل می‌شود. تجهیزات حفاظتی مانند فیوز و مدارشکن نیز می‌توانند برای حفاظت از مدارها مورد استفاده قرار بگیرند.

تابلوهای توزیع می‌توانند در ساختمان‌های مسکونی، تجاری، کارگاه‌ها و محیط‌های صنعتی مورد استفاده قرار گیرند.

از نظر ساختار، تابلوهای توزیع می‌توانند تک‌فاز یا سه‌فاز باشند و با توجه به کاربرد و محل نصب، طراحی متفاوتی داشته باشند.

۲. تابلو برق فرمان

تابلو برق فرمان بیشتر برای کنترل تجهیزات و فرآیندهای الکتریکی استفاده می‌شود.

در محیط‌های صنعتی، تجهیزات مختلفی مانند موتور، پمپ، فن و دستگاه‌های تولیدی ممکن است نیاز به کنترل داشته باشند. در چنین شرایطی تابلو فرمان می‌تواند محل قرارگیری تجهیزات کنترلی و حفاظتی باشد.

در طراحی تابلوهای فرمان، انتخاب صحیح تجهیزات و نحوه سیم‌کشی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا عملکرد تجهیزات کنترلی باید با مدار قدرت و تجهیزات مورد استفاده هماهنگ باشد.

۳. تابلو برق کنتور

تابلو کنتور برای نصب و سامان‌دهی تجهیزات اندازه‌گیری مصرف برق استفاده می‌شود.

این تابلوها می‌توانند در ساختمان‌های چندواحدی یا پروژه‌هایی که نیاز به نصب چند کنتور وجود دارد مورد استفاده قرار بگیرند. طراحی تابلو باید به گونه‌ای باشد که دسترسی، نگهداری و مدیریت تجهیزات به شکل مناسبی انجام شود.

۴. تابلو برق ساختمانی

تابلو برق ساختمانی برای توزیع و حفاظت برق در ساختمان‌های مسکونی، اداری و تجاری استفاده می‌شود.

در این تابلوها معمولاً مدارهای مختلف ساختمان مانند روشنایی، پریزها و تجهیزات مصرف‌کننده از یکدیگر تفکیک می‌شوند و برای حفاظت هر مدار از تجهیزات مناسب استفاده می‌شود.

انتخاب تابلو مناسب ساختمان به عواملی مانند تعداد مدارها، ظرفیت مورد نیاز، فضای نصب و نوع تجهیزات حفاظتی بستگی دارد.

تابلو برق صنعتی چیست؟

تابلو برق صنعتی برای استفاده در محیط‌های صنعتی و سیستم‌هایی طراحی می‌شود که معمولاً نسبت به تجهیزات ساختمانی پیچیدگی بیشتری دارند.

در یک محیط صنعتی ممکن است چندین موتور، دستگاه، خط تولید و تجهیزات کنترلی به صورت هم‌زمان فعالیت کنند. به همین دلیل تابلوهای صنعتی باید متناسب با نوع سیستم، شرایط محیطی و تجهیزات مورد استفاده طراحی و انتخاب شوند.

اگر به دنبال تجهیزات مورد استفاده در پروژه‌های صنعتی هستید، می‌توانید مجموعه تجهیزات برق صنعتی را در فروشگاه الکتروپاس بررسی کنید.

تفاوت انواع تابلو برق در چیست؟

تفاوت اصلی انواع تابلو برق در کاربرد، تجهیزات داخلی، ظرفیت، ساختار و محل استفاده آن‌ها است.

برای مثال، یک تابلو توزیع بیشتر روی تقسیم انرژی الکتریکی بین مدارهای مختلف تمرکز دارد، در حالی که تابلو فرمان برای کنترل تجهیزات و فرآیندها طراحی می‌شود.

به همین دلیل نمی‌توان یک نوع تابلو را برای تمام پروژه‌ها مناسب دانست. انتخاب تابلو باید بر اساس نیاز واقعی سیستم انجام شود.

اجزای مهم تابلو برق

با توجه به نوع تابلو، تجهیزات داخلی می‌توانند متفاوت باشند؛ اما برخی از اجزای رایج عبارت‌اند از:

• فیوز و مدارشکن
• کلیدهای قطع و وصل
• شینه یا باسبار
• تجهیزات اندازه‌گیری
• تجهیزات کنترلی
• ترمینال‌ها
• سیم و کابل‌های داخلی
• محفظه یا باکس تابلو

باسبار یا شینه یکی از اجزای مهم در سیستم‌های توزیع برق است که برای انتقال و توزیع جریان در داخل تابلوها و تجهیزات مربوط به سیستم قدرت استفاده می‌شود.

هنگام انتخاب تابلو برق به چه نکاتی توجه کنیم؟

انتخاب تابلو برق مناسب فقط به ظاهر یا ابعاد آن محدود نمی‌شود. پیش از خرید باید مشخص شود تابلو قرار است در چه محیطی و برای چه کاربردی استفاده شود.

نوع کاربری

ابتدا مشخص کنید تابلو برای ساختمان، کارگاه، سیستم صنعتی، مدار فرمان یا توزیع برق مورد استفاده قرار می‌گیرد.

تعداد مدارها

تعداد مدارهای ورودی و خروجی روی ابعاد و ساختار تابلو تأثیر دارد. بهتر است فضای کافی برای نصب تجهیزات و انجام سیم‌کشی در نظر گرفته شود.

شرایط محیطی

رطوبت، گردوغبار، دما و شرایط محیطی می‌توانند در انتخاب محفظه و تجهیزات مناسب تأثیرگذار باشند.

جنس محفظه

بسته به محل نصب و شرایط پروژه، محفظه تابلو می‌تواند از مواد مختلفی ساخته شود. باکس‌های پلیمری مانند پلی‌کربنات نیز در برخی کاربردها برای محافظت و نصب تجهیزات الکتریکی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

برای مثال، در صورت نیاز به محفظه مناسب برای تجهیزات، می‌توانید باکس پلی‌کربنات مشکی 45×25×15 یا باکس پلی‌کربنات مشکی 30×25×15 را بررسی کنید.

نقش تجهیزات حفاظتی در تابلو برق

یکی از مهم‌ترین وظایف تابلو برق، فراهم کردن شرایط مناسب برای حفاظت و کنترل مدارها است.

مدارهای الکتریکی می‌توانند به تجهیزات حفاظتی مختلفی نیاز داشته باشند و انتخاب این تجهیزات باید متناسب با مشخصات مدار و شرایط نصب انجام شود.

در یک تابلو توزیع، مدارهای مختلف می‌توانند از طریق تجهیزات حفاظتی جداگانه کنترل شوند. منابع فنی نیز به استفاده از فیوزها، مدارشکن‌ها و در برخی تابلوها تجهیزات حفاظت جریان نشتی اشاره می‌کنند.

بنابراین هنگام طراحی یا خرید تابلو، علاوه بر محفظه باید تجهیزات داخلی و مشخصات فنی کل سیستم نیز در نظر گرفته شود.

لوازم جانبی مورد نیاز برای تابلو برق

در کنار تابلو و محفظه آن، در برخی پروژه‌ها به تجهیزات جانبی برای عایق‌کاری، حفاظت و نظم‌دهی سیم‌ها نیز نیاز است.

یکی از این تجهیزات روکش حرارتی (Heat Shrink) است که برای پوشش و عایق‌کاری بخش‌هایی از سیم و کابل مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در صورت نیاز می‌توانید محصولات مرتبط مانند روکش حرارتی 1.5 میلی‌متر و روکش حرارتی 10 میلی‌متر را نیز بررسی کنید.

خرید انواع تابلو برق و تجهیزات مرتبط

برای خرید تابلو برق و تجهیزات مورد نیاز پروژه، بهتر است ابتدا نوع کاربرد، ابعاد، تعداد مدارها، شرایط محیطی و تجهیزات مورد نیاز را مشخص کنید.

الکتروپاس مجموعه‌ای از تجهیزات برق صنعتی و محصولات مرتبط با تابلو برق را ارائه می‌کند. همچنین می‌توانید دسته‌بندی تابلو برق را برای مشاهده محصولات این حوزه بررسی کنید.

اگر به دنبال یک فروشگاه تجهیزات برقی برای بررسی و تهیه تجهیزات مورد نیاز پروژه خود هستید، می‌توانید محصولات الکتروپاس را مشاهده و بر اساس نیاز خود انتخاب کنید.

جمع‌بندی

انواع تابلو برق بر اساس کاربرد و شرایط استفاده به دسته‌های مختلفی مانند تابلو توزیع، تابلو فرمان، تابلو کنتور، تابلو ساختمانی و تابلو صنعتی تقسیم می‌شوند.

هرکدام از این تابلوها برای هدف مشخصی طراحی شده‌اند و انتخاب صحیح آن‌ها باید بر اساس نوع سیستم، تعداد مدارها، تجهیزات مورد نیاز و شرایط محیطی انجام شود.

همچنین در یک پروژه فقط انتخاب محفظه تابلو اهمیت ندارد و تجهیزات حفاظتی، کنترلی، سیم‌کشی و لوازم جانبی نیز باید متناسب با مشخصات سیستم انتخاب شوند.

برای آشنایی بیشتر با مفهوم تابلو برق و اجزای آن، مطالعه راهنمای کامل تابلو برق و برای بررسی محصولات، مراجعه به دسته تابلو برق الکتروپاس می‌تواند نقطه شروع مناسبی باشد.

سوالات متداول

تابلو برق چند نوع دارد؟

تابلوهای برق بر اساس کاربرد به انواع مختلفی مانند تابلو توزیع، فرمان، کنتور، ساختمانی و صنعتی تقسیم می‌شوند.

تفاوت تابلو برق توزیع و فرمان چیست؟

تابلو توزیع عمدتاً برای تقسیم انرژی الکتریکی بین مدارهای مختلف استفاده می‌شود، در حالی که تابلو فرمان برای کنترل تجهیزات و فرآیندهای الکتریکی کاربرد دارد.

تابلو برق صنعتی چه کاربردی دارد؟

تابلو برق صنعتی برای سیستم‌های صنعتی و تجهیزاتی مانند ماشین‌آلات، موتورها، پمپ‌ها و خطوط تولید مورد استفاده قرار می‌گیرد و می‌تواند شامل تجهیزات توزیع، کنترل و حفاظت باشد.

برای انتخاب تابلو برق چه عواملی مهم است؟

نوع کاربری، تعداد مدارها، ظرفیت سیستم، شرایط محیطی، ابعاد مورد نیاز و تجهیزات داخلی از عوامل مهم در انتخاب تابلو برق هستند.

آیا تجهیزات جانبی هم برای تابلو برق لازم است؟

بسته به نوع پروژه، ممکن است به تجهیزاتی مانند روکش حرارتی، ترمینال، شینه، تجهیزات حفاظتی و سایر لوازم جانبی نیاز باشد.